In het kort. Burgerschap op de bovenbouw van het voortgezet onderwijs gaat over rechtsstaat in de praktijk; de rechtsstaat internationaal: verdragen en mensenrechten; verkiezingen en politieke participatie. Schoolschrift dekt dat met 30 leerdoelen in 10 hoofdstukken en 125 geschreven opgaven. De stof hangt aan kerndoel 18, 19, 20, 21 uit de set die sinds augustus 2026 geldt en kerndoel 4, 35, 36, 37 uit de set van 2006. Oefenen kan gratis in de browser, zonder account en offline.
Rechtsstaat in de praktijk
Democratie en rechtsstaat · kerndoel 2026: 19, 20 · kerndoel 2006: 36, 37
- De onafhankelijke rechter — Ik kan uitleggen waarom een rechter onafhankelijk van de politiek moet zijn.
- Grondrechten die botsen — Ik weet dat grondrechten soms met elkaar kunnen botsen en dat een rechter dan afweegt.
- Waarom werken landen internationaal samen? — Ik weet enkele redenen waarom landen met elkaar samenwerken in verdragen en organisaties.
De rechtsstaat internationaal: verdragen en mensenrechten
Democratie en rechtsstaat · kerndoel 2026: 19, 20 · kerndoel 2006: 36, 37
- Wat een internationaal verdrag is — Ik weet wat een internationaal verdrag is.
- Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens — Ik weet wat het EVRM in het kort is.
- Wat een internationaal hof doet — Ik weet wat een internationaal hof in het kort doet.
Verkiezingen en politieke participatie
Democratie en rechtsstaat · kerndoel 2026: 19, 20 · kerndoel 2006: 36, 37
- Wie mag stemmen in Nederland — Ik weet aan welke basisvoorwaarden je moet voldoen om in Nederland te mogen stemmen.
- Waarom opkomst ertoe doet — Ik kan uitleggen waarom het aantal mensen dat stemt (de opkomst) ertoe doet.
- Andere manieren om mee te doen — Ik ken andere manieren van politieke participatie naast stemmen.
Macht controleren: pers, rechter en parlement
Democratie en rechtsstaat · kerndoel 2026: 19, 20 · kerndoel 2006: 36, 37
- De vrije pers als waakhond — Ik weet waarom een vrije pers belangrijk is voor het controleren van de macht.
- Hoe rechters en parlement de regering controleren — Ik kan samenvatten hoe rechters en het parlement de regering controleren.
- Waarom deze controles samen de rechtsstaat sterk houden — Ik kan uitleggen waarom een vrije pers, onafhankelijke rechters en een gekozen parlement samen de rechtsstaat sterk houden.
Botsende grondrechten in de praktijk
Samenleven · kerndoel 2026: 18, 19
- Een voorbeeld van botsende grondrechten — Ik ken een voorbeeld waarin twee grondrechten met elkaar kunnen botsen.
- Zulke situaties bespreekbaar maken — Ik kan uitleggen hoe je een botsing tussen grondrechten bespreekbaar maakt zonder iemand meteen af te wijzen.
- Zoeken naar een balans — Ik weet dat het oplossen van botsende grondrechten vaak zoeken is naar een balans.
Pluriformiteit en democratische waarden
Samenleven · kerndoel 2026: 18, 19
- Wat democratische basiswaarden zijn — Ik ken een paar democratische basiswaarden.
- Hoe deze waarden helpen bij samenleven met verschillen — Ik kan uitleggen hoe democratische basiswaarden helpen om samen te leven met veel verschillen.
- Spanning tussen vrijheid en verdraagzaamheid — Ik ken een voorbeeld van spanning tussen vrijheid en verdraagzaamheid.
Wij-zij denken en polarisatie
Samenleven · kerndoel 2026: 18, 19
- Wat polarisatie betekent — Ik weet wat polarisatie betekent.
- Hoe polarisatie kan ontstaan — Ik ken een paar oorzaken van polarisatie.
- In gesprek blijven bij een andere mening — Ik ken iets dat kan helpen om met iemand met een andere mening in gesprek te blijven.
Digitaal burgerschap
Meedoen · kerndoel 2026: 20, 21 · kerndoel 2006: 4, 35
- Hoe algoritmes je online wereld beïnvloeden — Ik weet dat algoritmes bepalen wat ik online te zien krijg.
- Georganiseerde desinformatie — Ik ken manieren waarop desinformatie doelbewust verspreid wordt.
- Je digitale voetafdruk — Ik weet wat een digitale voetafdruk is en waarom die blijft bestaan.
Filterbubbels en een eenzijdig beeld
Meedoen · kerndoel 2026: 20, 21 · kerndoel 2006: 4, 35
- Wat een filterbubbel is — Ik weet wat een filterbubbel is.
- Waarom je vooral je eigen mening bevestigd ziet — Ik kan uitleggen waarom een filterbubbel je eigen mening kan versterken.
- Hoe je een breder beeld krijgt — Ik weet hoe je bewust een breder beeld kunt krijgen dan wat een filterbubbel je laat zien.
Verantwoord digitaal burgerschap
Meedoen · kerndoel 2026: 20, 21 · kerndoel 2006: 4, 35
- Verantwoordelijk zijn voor wat je deelt — Ik weet wat het betekent om verantwoordelijk te zijn voor wat je online deelt.
- Respectvol reageren bij onenigheid — Ik weet hoe je respectvol kunt reageren, ook als je het ergens niet mee eens bent.
- Hulp zoeken bij problemen online — Ik weet dat je hulp kunt zoeken als jij of iemand anders in de problemen komt online.
Elk hoofdstuk bestaat uit zes lessen: één per leerdoel, twee gemengde lessen en een hoofdstuktoets. Voor elk nieuw leerdoel legt de coach eerst uit wat je gaat leren en doet één opgave helemaal voor. Het volgende hoofdstuk gaat open zodra de hoofdstuktoets met minstens 80% gehaald is; wie de stof al kent, kan met één toets vooruitspringen. Herhaling loopt per leerdoel en blijft binnen dit vak en binnen stof die al langs is gekomen.