Burgerschap oefenen op de bovenbouw van het voortgezet onderwijs

Wat leer je bij burgerschap op de bovenbouw van het voortgezet onderwijs?

• Rechtsstaat in de praktijk

  Democratie en rechtsstaat · kerndoel 2006: 36, 37
  • De onafhankelijke rechter — Ik kan uitleggen waarom een rechter onafhankelijk van de politiek moet zijn.
  • Grondrechten die botsen — Ik weet dat grondrechten soms met elkaar kunnen botsen en dat een rechter dan afweegt.
  • Waarom werken landen internationaal samen? — Ik weet enkele redenen waarom landen met elkaar samenwerken in verdragen en organisaties.

• De rechtsstaat internationaal: verdragen en mensenrechten

  Democratie en rechtsstaat · kerndoel 2006: 36, 37
  • Wat een internationaal verdrag is — Ik weet wat een internationaal verdrag is.
  • Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens — Ik weet wat het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) in het kort is.
  • Wat een internationaal hof doet — Ik weet wat een internationaal hof in het kort doet.

• Verkiezingen en politieke participatie

  Democratie en rechtsstaat · kerndoel 2006: 36, 37
  • Wie mag stemmen in Nederland — Ik weet aan welke basisvoorwaarden je moet voldoen om in Nederland te mogen stemmen.
  • Waarom opkomst ertoe doet — Ik kan uitleggen waarom het aantal mensen dat stemt (de opkomst) ertoe doet.
  • Andere manieren om mee te doen — Ik ken andere manieren van politieke participatie naast stemmen.

• Macht controleren: pers, rechter en parlement

  Democratie en rechtsstaat · kerndoel 2006: 36, 37
  • De vrije pers als waakhond — Ik weet waarom een vrije pers belangrijk is voor het controleren van de macht.
  • Hoe rechters en parlement de regering controleren — Ik kan samenvatten hoe rechters en het parlement de regering controleren.
  • Waarom deze controles samen de rechtsstaat sterk houden — Ik kan uitleggen waarom een vrije pers, onafhankelijke rechters en een gekozen parlement samen de rechtsstaat sterk houden.

• Botsende grondrechten in de praktijk

  Samenleven
  • Een voorbeeld van botsende grondrechten — Ik ken een voorbeeld waarin twee grondrechten met elkaar kunnen botsen.
  • Zulke situaties bespreekbaar maken — Ik kan uitleggen hoe je een botsing tussen grondrechten bespreekbaar maakt zonder iemand meteen af te wijzen.
  • Zoeken naar een balans — Ik weet dat het oplossen van botsende grondrechten vaak zoeken is naar een balans.

• Pluriformiteit en democratische waarden

  Samenleven
  • Wat democratische basiswaarden zijn — Ik ken een paar democratische basiswaarden.
  • Hoe deze waarden helpen bij samenleven met verschillen — Ik kan uitleggen hoe democratische basiswaarden helpen om samen te leven met veel verschillen.
  • Spanning tussen vrijheid en verdraagzaamheid — Ik ken een voorbeeld van spanning tussen vrijheid en verdraagzaamheid.

• Wij-zij denken en polarisatie

  Samenleven
  • Wat polarisatie betekent — Ik weet wat polarisatie betekent.
  • Hoe polarisatie kan ontstaan — Ik ken een paar oorzaken van polarisatie.
  • In gesprek blijven bij een andere mening — Ik ken iets dat kan helpen om met iemand met een andere mening in gesprek te blijven.

• Digitaal burgerschap

  Meedoen · kerndoel 2006: 4, 35
  • Hoe algoritmes je online wereld beïnvloeden — Ik weet dat algoritmes bepalen wat ik online te zien krijg.
  • Georganiseerde desinformatie — Ik ken manieren waarop desinformatie doelbewust verspreid wordt.
  • Je digitale voetafdruk — Ik weet wat een digitale voetafdruk is en waarom die blijft bestaan.

• Filterbubbels en een eenzijdig beeld

  Meedoen · kerndoel 2006: 4, 35
  • Wat een filterbubbel is — Ik weet wat een filterbubbel is.
  • Waarom je vooral je eigen mening bevestigd ziet — Ik kan uitleggen waarom een filterbubbel je eigen mening kan versterken.
  • Hoe je een breder beeld krijgt — Ik weet hoe je bewust een breder beeld kunt krijgen dan wat een filterbubbel je laat zien.

• Verantwoord digitaal burgerschap

  Meedoen · kerndoel 2006: 4, 35
  • Verantwoordelijk zijn voor wat je deelt — Ik weet wat het betekent om verantwoordelijk te zijn voor wat je online deelt.
  • Respectvol reageren bij onenigheid — Ik weet hoe je respectvol kunt reageren, ook als je het ergens niet mee eens bent.
  • Hulp zoeken bij problemen online — Ik weet dat je hulp kunt zoeken als jij of iemand anders in de problemen komt online.

Zes opgaven uit burgerschap op de bovenbouw van het voortgezet onderwijs

Dit zijn opgaven uit de leerlijn zelf; in de app staan er nog 122. Probeer hem eerst, klap dan het antwoord open.

1. Waarom moet een rechter onafhankelijk zijn?

   • Zodat iedereen eerlijk berecht kan worden, ook de overheid
   • Zodat de rechter altijd gelijk krijgt
   • Omdat rechters anders geen salaris krijgen
   • Dat hoeft niet
   Antwoord

   Zodat iedereen eerlijk berecht kan worden, ook de overheid — Onafhankelijkheid zorgt dat de rechter niet beïnvloed wordt door de politiek.

2. Wat is een internationaal verdrag?

   • een afspraak tussen landen die zij moeten naleven
   • een wet die alleen in Nederland geldt
   • een gemeentelijke regel
   • een schoolreglement
   Antwoord

   een afspraak tussen landen die zij moeten naleven — Landen sluiten verdragen om afspraken met elkaar vast te leggen, en zijn daaraan gebonden.

3. Wat is een basisvoorwaarde om in Nederland voor de Tweede Kamer te mogen stemmen?

   • je bent 18 jaar of ouder
   • je bent minstens 25 jaar
   • je hebt een rijbewijs
   • je werkt bij de overheid
   Antwoord

   je bent 18 jaar of ouder — De minimumleeftijd om te mogen stemmen voor de Tweede Kamer is 18 jaar.

4. Waarom wordt een vrije pers wel eens een 'waakhond' van de macht genoemd?

   • omdat de pers misstanden aan het licht kan brengen zonder overheidsbemoeienis
   • omdat journalisten de wetten maken
   • omdat de pers de rechter vervangt
   • omdat de pers altijd gelijk heeft
   Antwoord

   omdat de pers misstanden aan het licht kan brengen zonder overheidsbemoeienis — Een vrije pers kan onafhankelijk onderzoek doen naar de macht en misstanden melden.

5. Wat is een voorbeeld van grondrechten die kunnen botsen?

   • vrijheid van godsdienst en gelijke behandeling
   • het recht op onderwijs en het recht op vakantie
   • het recht op een naam en het recht op een huisdier
   • er bestaan geen botsende grondrechten
   Antwoord

   vrijheid van godsdienst en gelijke behandeling — Vrijheid van godsdienst en gelijke behandeling zijn allebei grondrechten die soms met elkaar kunnen botsen.

6. Wat is een voorbeeld van een democratische basiswaarde?

   • verdraagzaamheid
   • eenzijdigheid
   • willekeur
   • geheimhouding
   Antwoord

   verdraagzaamheid — Verdraagzaamheid, samen met gelijkwaardigheid en vrijheid, is een democratische basiswaarde.

Hoe oefen je dit in Schoolschrift?

1. Volg de lessen per leerdoel

   Elk hoofdstuk bestaat uit zes lessen: één per leerdoel, twee gemengde lessen en een hoofdstuktoets. Voor elk nieuw leerdoel legt de coach eerst uit wat je gaat leren en doet één opgave helemaal voor.

2. Haal de hoofdstuktoets

   Het volgende hoofdstuk gaat open zodra de hoofdstuktoets met minstens 80% gehaald is; wie de stof al kent, kan met één toets vooruitspringen.

3. Blijf herhalen

   Herhaling loopt per leerdoel en blijft binnen dit vak en binnen stof die al langs is gekomen.

Begin met burgerschap

Burgerschap in andere leerjaren