Sociale intelligentie oefenen op het vwo

Wat leer je bij sociale intelligentie op het vwo?

• Mensen verschillen

  Mensen verschillen · vwo
  • Wat je zag en wat je erover denkt — Ik kan waarneming en interpretatie uit elkaar houden en een incident onderscheiden van een patroon.
  • Je aanname zichtbaar maken — Ik kan mijn eigen aanname benoemen en er een vraag van maken die de ander kan beantwoorden.

• Neurodiversiteit

  Neurodiversiteit · vwo
  • Verschillen in verwerking analyseren — Ik kan een waarneming scheiden van de verklaring die ik erbij bedenk, en ik haal eerst de ontbrekende informatie op.
  • Ruimte maken zonder over iemand heen te praten — Ik kan een aanpassing regelen die openstaat voor iedereen, en ik laat de ander bepalen wat er over hem gezegd wordt.

• Vriendschap

  Vriendschap · vwo
  • Soort, diepte en verandering — Ik kan het soort en de diepte van een vriendschap onderscheiden en beoordelen of een verandering iets anders is dan een breuk.
  • Botsing, breuk en herstel — Ik kan een botsing van een breuk onderscheiden en benoemen wat herstel van allebei de kanten vraagt.

• Ongezonde patronen in vriendschappen

  Ongezonde patronen in vriendschappen · vwo
  • Patroon, incident of aanname — Ik kan onderscheiden of ik een patroon zie, een incident, of een aanname die ik zelf heb ingevuld.
  • Je positie kiezen — Ik kan mijn positie in een vriendschap veranderen zonder de ander te hoeven veranderen, en ik kan afwegen wanneer afbouwen of hulp halen de gezondste keuze is.

• Groepsdruk

  Groepsdruk · vwo
  • Groepsdruk ontleden — Ik kan analyseren hoe druk in een groep werkt en hoe eensgezind die groep werkelijk is.
  • Wat het je mag kosten — Ik kan afwegen welke prijs meedoen mag kosten en hoe ik iets terugdraai waar ik zelf aan meedeed.

• Grenzen

  Grenzen · vwo
  • Je grens onderscheiden en bewaken — Ik kan onderscheiden of ik mijn grens zelf verschuif of hem laat verschuiven, en hem benoemen zonder verwijt.
  • Grenzen van anderen wegen — Ik kan een grens onderscheiden van een eis en zoeken naar een oplossing als twee grenzen botsen.

• Hoe help je een vriend?

  Hoe help je een vriend? · vwo
  • Aanwezig zijn zonder over te nemen — Ik kan navragen wat iemand nodig heeft in plaats van het in te vullen, en aanwezig blijven zonder het probleem over te nemen.
  • Wat je kunt dragen en wanneer je opschaalt — Ik kan herkennen wanneer een situatie te groot is om alleen te dragen en dan een volwassene erbij halen zonder mijn vriend los te laten.

• Hoe help je een vriend niet?

  Hoe help je een vriend niet? · vwo
  • De valkuilen van willen helpen — Ik kan analyseren waarom goedbedoelde hulp niet aankomt en benoem wat er ontbreekt voordat ik handel.
  • Loyaal blijven en jezelf niet verliezen — Ik kan mijn eigen grens benoemen en er een volwassene bij halen zonder mijn vriend te laten vallen.

• Manipulatie

  Manipulatie · vwo
  • Sturing herkennen zonder te duiden — Ik kan beschrijven welk gedrag er in een situatie zit en welke informatie ontbreekt, zonder vast te stellen wat de ander bedoelde.
  • Je grens bewaken zonder te duiden — Ik kan onder druk mijn grens bewaken zonder vast te stellen wat de ander bedoelde.

• Gaslighting

  Gaslighting · vwo
  • Het onderscheid onder druk — Ik kan een patroon van stelselmatig ontkennen onderscheiden van een incident, een geheugenverschil en een verschil van interpretatie, en ik weet welke informatie ik daarvoor nog mis.
  • Tegenwicht zonder bewijslast — Ik kan mijn waarneming vasthouden zonder de ander te hoeven overtuigen, en ik weet waarom bewijzen zelden werkt.

• Manipulatief en gewetenloos gedrag

  Manipulatief en gewetenloos gedrag · vwo
  • Kenmerken, patronen en wat je niet kunt vaststellen — Ik kan gedrag en patronen analyseren en uitleggen waarom de term psychopathie niets zegt over een concrete persoon die ik ken.
  • Je grens bepalen zonder oordeel over de persoon — Ik kan mijn grens bepalen en vastleggen op grond van wat ik kan aantonen, zonder iets over de persoon te beweren.

• Sociale conflicten

  Sociale conflicten · vwo
  • Standpunt en belang, zaak en relatie — Ik kan analyseren waardoor een conflict oploopt of zakt en het onderscheid tussen standpunt en belang gebruiken om het open te breken.
  • Uitpraten, bemiddelen en wat als het niet lukt — Ik kan een conflict uitpraten en herstellen, tussen twee anderen bemiddelen zonder partij te kiezen, en herkennen wanneer een werkbare afstand de uitkomst is.

Zes opgaven uit sociale intelligentie op het vwo

Dit zijn opgaven uit de leerlijn zelf; in de app staan er nog 138. Probeer hem eerst, klap dan het antwoord open.

1. Een leerling zegt weinig tijdens een overleg in een volle kantine en levert daarna de meest uitgewerkte aantekeningen van de groep aan. Welke uitspraak is een waarneming en geen aanname?

   • Hij vindt het overleg niet belangrijk.
   • Hij zegt weinig als er veel mensen om hem heen zijn.
   • Hij durft niets te zeggen waar de groep bij is.
   • Hij werkt liever alleen dan samen.
   Antwoord

   Hij zegt weinig als er veel mensen om hem heen zijn. — Alleen die zin beschrijft wat er te zien was en noemt de omstandigheid erbij. De andere drie leggen er meteen een reden onder die niemand gecontroleerd heeft.

2. Twee vrienden zien elkaar sinds dit jaar minder. Welke informatie helpt het meest om te beoordelen of de vriendschap aan het veranderen is of aan het eindigen?

   • Hoe vaak ze elkaar precies appen
   • Of het contact dat er nog is nog steeds twee kanten op gaat
   • Wat gemeenschappelijke vrienden ervan vinden
   • Of ze vroeger meer lol hadden
   Antwoord

   Of het contact dat er nog is nog steeds twee kanten op gaat — Frequentie en heimwee zeggen weinig, en de mening van derden is informatie uit de tweede hand. Wederkerigheid in het contact dat er nog is, zegt het meest.

3. Waarom werkt zelf minder meedoen aan wat je niet wil vaak beter dan nog een gesprek waarin je de ander wilt laten inzien wat hij doet?

   • Omdat de ander dan vanzelf spijt krijgt
   • Omdat je daarmee zelf bepaalt wat er gebeurt, ook als de ander niets verandert
   • Omdat praten over gedrag nooit helpt
   • Omdat je zo laat merken dat je boos bent
   Antwoord

   Omdat je daarmee zelf bepaalt wat er gebeurt, ook als de ander niets verandert — Een gesprek geeft de uitkomst uit handen; je eigen deelname niet. Praten blijft nuttig, maar het is niet je enige knop.

4. Vier leden van een groep twijfelen los van elkaar over een plan, maar niemand zegt iets omdat ieder denkt dat de rest voor is. Hoe noem je dat?

   • Schijnbare eensgezindheid
   • Een meningsverschil
   • Een compromis
   • Een tegenvoorstel
   Antwoord

   Schijnbare eensgezindheid — De groep lijkt het eens omdat de twijfel niet zichtbaar wordt. De stilte van elk lid bevestigt het beeld voor alle anderen.

5. Waaraan merk je dat je een grens niet zelf verschuift maar laat verschuiven?

   • Je beslist op een moment waarop je er rustig over kunt nadenken
   • Je zegt ja op het moment dat de ander aandringt en voelt je daarna leeg
   • Je verandert van gedachten na een argument dat je overtuigend vindt
   • Je maakt een uitzondering die je zelf hebt bedacht
   Antwoord

   Je zegt ja op het moment dat de ander aandringt en voelt je daarna leeg — Niet de uitkomst verraadt het, maar wat de doorslag gaf: het volhouden van de ander of je eigen afweging.

6. Wanneer is een volwassene erbij halen de meest loyale keuze, ook al vroeg je vriend om geheimhouding?

   • Altijd, want geheimen tussen vrienden kunnen niet
   • Nooit, want een belofte is een belofte
   • Als het te zwaar of te onveilig is om met z'n tweeën te dragen, en je zegt vooraf dat je het gaat doen
   • Alleen als je vriend het zelf voorstelt
   Antwoord

   Als het te zwaar of te onveilig is om met z'n tweeën te dragen, en je zegt vooraf dat je het gaat doen — Hulp halen is geen klikken. Het verschil zit erin dat je het vooraf zegt en naast je vriend blijft staan; bij twijfel kun je anoniem overleggen met De Kindertelefoon, 0800-0432, dagelijks van 11.00 tot 21.00 uur.

Hoe oefen je dit in Schoolschrift?

1. Volg de lessen per leerdoel

   Elk hoofdstuk bestaat uit zes lessen: één per leerdoel, twee gemengde lessen en een hoofdstuktoets. Voor elk nieuw leerdoel legt de coach eerst uit wat je gaat leren en doet één opgave helemaal voor.

2. Haal de hoofdstuktoets

   Het volgende hoofdstuk gaat open zodra de hoofdstuktoets met minstens 80% gehaald is; wie de stof al kent, kan met één toets vooruitspringen.

3. Blijf herhalen

   Herhaling loopt per leerdoel en blijft binnen dit vak en binnen stof die al langs is gekomen.

Begin met sociale intelligentie

Sociale intelligentie in andere leerjaren