Sociale intelligentie oefenen op de havo

Wat leer je bij sociale intelligentie op de havo?

• Mensen verschillen

  Mensen verschillen · havo
  • Bedoeling en uitwerking — Ik kan intentie en effect uit elkaar houden en gedrag beschrijven zonder er een karaktertrek van te maken.
  • Vragen in plaats van invullen — Ik kan een vraag stellen die de ander ruimte geeft om uit te leggen hoe het zit.

• Neurodiversiteit

  Neurodiversiteit · havo
  • Verschil als normale variatie — Ik kan verschillen in prikkelverwerking en communicatie herkennen en mijn aannames erover controleren voordat ik erop reageer.
  • Aanpassen zonder apart zetten — Ik kan een aanpassing voorstellen die openstaat voor iedereen, en ik help iemand zonder over hem heen te praten.

• Vriendschap

  Vriendschap · havo
  • Soorten en diepte van vriendschap — Ik kan onderscheiden welk soort vriendschap ik voor me heb en beoordelen of het wederkerig en veilig is en of er ruimte in zit.
  • Onderhouden en herstellen — Ik kan een vriendschap onderhouden zonder tegenprestatie te eisen, en herstellen wat ik zelf beschadigd heb.

• Ongezonde patronen in vriendschappen

  Ongezonde patronen in vriendschappen · havo
  • Patroon of incident: hoe je het weegt — Ik kan afwegen of losse gebeurtenissen samen een patroon vormen of dat het bij een incident of een moeilijke periode blijft.
  • Je eigen positie veranderen — Ik kan mijn eigen positie in een vriendschap veranderen zonder de ander te hoeven veranderen, en ik weet wanneer stoppen of hulp halen verstandig is.

• Groepsdruk

  Groepsdruk · havo
  • Druk doorzien — Ik kan open en verborgen druk herkennen en inschatten hoe eensgezind een groep werkelijk is.
  • Je eigen koers houden — Ik kan nee zeggen tegen een groep op een manier die mij mijn plek in die groep niet kost.

• Grenzen

  Grenzen · havo
  • Je eigen grens herkennen en bewaken — Ik kan mijn eigen grens herkennen en benoemen, ook als anderen die grens niet hebben.
  • Ruimte laten voor de grens van een ander — Ik kan een nee laten staan en zien wanneer iemand iets niet wil zonder het te zeggen.

• Hoe help je een vriend?

  Hoe help je een vriend? · havo
  • Troosten, meedenken of overnemen — Ik kan vragen of iemand troost, meedenken of praktische hulp wil, in plaats van dat zelf in te vullen.
  • Praktisch helpen en je eigen grens — Ik kan concreet helpen en herkennen wanneer een situatie te groot is om alleen te dragen.

• Hoe help je een vriend niet?

  Hoe help je een vriend niet? · havo
  • Waarom goede bedoelingen misgaan — Ik kan uitleggen waarom goedbedoelde hulp niet aankomt en kies de stap die het meeste oplevert.
  • Je grens bewaken terwijl je helpt — Ik kan een grens aangeven zonder dat het als afwijzing of afhaken overkomt.

• Manipulatie

  Manipulatie · havo
  • Overtuigen of onder druk zetten — Ik kan onderscheiden of iemand mij overtuigt of onder druk zet, en benoemen aan welk gedrag ik dat merk.
  • Reageren zonder ruzie — Ik kan onder druk tijd vragen, de vraag compleet maken, kort nee zeggen en dat antwoord herhalen zonder ruzie te maken.

• Gaslighting

  Gaslighting · havo
  • Patroon of incident — Ik kan een patroon van stelselmatig ontkennen onderscheiden van een incident, een misverstand en een verschil van interpretatie.
  • Houvast houden als iemand je waarneming ontkent — Ik kan mijn eigen waarneming vasthouden, iets vastleggen voor mezelf, ijken bij iemand die ik vertrouw en op tijd afstand nemen.

• Manipulatief en gewetenloos gedrag

  Manipulatief en gewetenloos gedrag · havo
  • Gedrag herkennen en weten wat de term wel en niet is — Ik kan manipulatief gedrag herkennen en uitleggen wat de term psychopathie in de psychologie betekent, zonder iemand een label te geven.
  • Jezelf beschermen zonder te labelen — Ik kan mijzelf beschermen met wat ik kan aantonen, zonder iemand een label te geven.

• Sociale conflicten

  Sociale conflicten · havo
  • Standpunt, belang en wat een conflict laat oplopen — Ik kan aanwijzen wat een conflict laat oplopen of zakken en het verschil zien tussen een standpunt en een belang.
  • Uitpraten, afspreken en herstellen — Ik kan een conflict uitpraten zonder de ander een motief toe te schrijven, en ik weet wanneer ik er iemand bij haal.

Zes opgaven uit sociale intelligentie op de havo

Dit zijn opgaven uit de leerlijn zelf; in de app staan er nog 139. Probeer hem eerst, klap dan het antwoord open.

1. Wat is het verschil tussen intentie en effect?

   • Intentie is wat iemand bedoelde, effect is wat het bij de ander deed.
   • Intentie is wat de ander voelde, effect is wat er werkelijk gebeurde.
   • Intentie hoort bij aardige mensen, effect bij onaardige.
   • Intentie en effect zijn twee woorden voor hetzelfde.
   Antwoord

   Intentie is wat iemand bedoelde, effect is wat het bij de ander deed. — Ze kunnen ver uit elkaar liggen zonder dat iemand liegt. Daarom vraag je naar het effect, ook als je bedoeling goed was.

2. Wat wordt er bedoeld met neurodiversiteit?

   • Dat mensen verschillen in hoe ze denken, waarnemen en prikkels verwerken, en dat die verschillen bij de normale variatie tussen mensen horen.
   • Dat iedereen uiteindelijk hetzelfde werkt, zolang je maar genoeg oefent.
   • Dat je aan iemands gedrag kunt aflezen hoe hij in elkaar zit.
   • Dat verschillen tussen mensen pas meetellen als een deskundige ze heeft vastgesteld.
   Antwoord

   Dat mensen verschillen in hoe ze denken, waarnemen en prikkels verwerken, en dat die verschillen bij de normale variatie tussen mensen horen. — Neurodiversiteit gaat over variatie tussen mensen, niet over wat er met iemand mis zou zijn. Het zegt ook niets over één persoon: aan gedrag kun je niet aflezen hoe iemand in elkaar zit, en dat hoef je ook niet te weten om rekening met elkaar te houden.

3. Twee vrienden zien elkaar sinds hun bijbanen nog maar een keer per maand, en spreken elkaar dan met plezier. Wat is de meest verstandige conclusie?

   • De vriendschap is voorbij
   • De vriendschap heeft een andere vorm gekregen
   • Een van beiden wil er duidelijk vanaf
   • Ze zijn nooit echt vrienden geweest
   Antwoord

   De vriendschap heeft een andere vorm gekregen — Hoe vaak je elkaar ziet zegt weinig over diepte. Een vriendschap die van vorm verandert, is niet automatisch een vriendschap die stukgaat.

4. Wat maakt van losse gebeurtenissen een patroon?

   • Dat het je erg raakt
   • Dat het meerdere keren in dezelfde vorm terugkomt
   • Dat anderen het ook vervelend vinden
   • Dat de ander er geen sorry voor zegt
   Antwoord

   Dat het meerdere keren in dezelfde vorm terugkomt — Herhaling in dezelfde vorm maakt het een patroon. Hoe hard iets aankomt, zegt iets over de impact, niet over de frequentie.

5. Als niemand in een klas bezwaar maakt, is dat het bewijs dat iedereen het ermee eens is. Waar of niet waar?

   Antwoord

   Niet waar — Vaak twijfelen meerdere mensen tegelijk en denkt ieder van hen dat hij de enige is. Stilte meet alleen wie durft te spreken.

6. Nour zegt: ik vind het niet zo leuk als je mijn spullen pakt. Wat maakt deze zin nog geen duidelijke grens?

   • Ze zegt niet wat ze wil dat er stopt
   • Ze klinkt te boos
   • Ze gebruikt de ik-vorm
   • Ze zegt het te zacht
   Antwoord

   Ze zegt niet wat ze wil dat er stopt — Een mening zegt hoe je iets vindt; een grens zegt wat je wilt. Ik wil niet dat je mijn spullen pakt laat niets te raden over.

Hoe oefen je dit in Schoolschrift?

1. Volg de lessen per leerdoel

   Elk hoofdstuk bestaat uit zes lessen: één per leerdoel, twee gemengde lessen en een hoofdstuktoets. Voor elk nieuw leerdoel legt de coach eerst uit wat je gaat leren en doet één opgave helemaal voor.

2. Haal de hoofdstuktoets

   Het volgende hoofdstuk gaat open zodra de hoofdstuktoets met minstens 80% gehaald is; wie de stof al kent, kan met één toets vooruitspringen.

3. Blijf herhalen

   Herhaling loopt per leerdoel en blijft binnen dit vak en binnen stof die al langs is gekomen.

Begin met sociale intelligentie

Sociale intelligentie in andere leerjaren