Filosofie oefenen op het vwo

Wat leer je bij filosofie op het vwo?

• Argumentatie beoordelen

  Vaardigheden · vwo
  • Impliciete premissen blootleggen — Ik kan een niet-uitgesproken premisse in een argument benoemen.
  • Tegenargumenten formuleren — Ik kan een tegenargument bedenken tegen een gegeven standpunt en een weerlegging herkennen.
  • De functie van een gedachte-experiment — Ik kan uitleggen waarom filosofen gedachte-experimenten gebruiken.

• Een filosofisch betoog opbouwen

  Vaardigheden · vwo
  • Een stelling verdedigen — Ik kan een eigen stelling geven, onderbouwen met argumenten en een mogelijke tegenwerping bespreken.
  • Consistentie van een positie beoordelen — Ik kan nagaan of iemands standpunten elkaar niet tegenspreken.
  • Kernpunt uit een tekst halen — Ik kan uit een korte parafrase van een filosofische tekst het kernstandpunt en het bijbehorende argument halen.

• Identiteit en persoonlijkheid

  Wijsgerige antropologie · vwo
  • Wat maakt je door de tijd dezelfde persoon? — Ik kan het probleem van persoonlijke identiteit door de tijd uitleggen.
  • Identiteit als verhaal — Ik kan de positie uitleggen dat identiteit een verhaal is dat je over jezelf vertelt.
  • De ander en het zelfbeeld — Ik kan uitleggen hoe anderen bijdragen aan hoe je jezelf ziet.

• Mens, dier en techniek

  Wijsgerige antropologie · vwo
  • Mens en dier — Ik kan verschillende posities noemen over wat de mens onderscheidt van andere dieren.
  • Mens en techniek — Ik kan twee tegengestelde posities over de relatie tussen mens en techniek noemen.
  • Transhumanisme — Ik kan uitleggen wat transhumanisme inhoudt en welke bezwaren daartegen bestaan.

• Relativisme, universalisme en toegepaste ethiek

  Ethiek · vwo
  • Moreel relativisme — Ik kan uitleggen wat moreel relativisme inhoudt.
  • Moreel universalisme — Ik kan uitleggen wat moreel universalisme inhoudt, als tegenpositie van relativisme.
  • Toegepaste ethiek: medische kwesties — Ik kan een medisch-ethische kwestie analyseren met ethische theorieën.

• Toegepaste ethiek: dier, klimaat en technologie

  Ethiek · vwo
  • Morele status van dieren — Ik kan verschillende posities over de morele status van dieren noemen.
  • Klimaatethiek — Ik kan uitleggen welke morele vragen klimaatverandering oproept over verantwoordelijkheid.
  • Ethiek van nieuwe technologie — Ik kan morele vragen bij nieuwe technologie zoals AI benoemen.

• Waarneming, waarheid en drogredenen

  Kennisleer · vwo
  • Waarneming is interpretatie — Ik kan uitleggen waarom waarneming nooit helemaal 'neutraal' is.
  • Coherentietheorie van waarheid — Ik kan het verschil uitleggen tussen de coherentie- en de correspondentietheorie van waarheid.
  • Drogredenen herkennen — Ik kan veelvoorkomende drogredenen in een betoog herkennen.

• Wetenschapsfilosofie

  Kennisleer · vwo
  • Het inductieprobleem — Ik kan het inductieprobleem uitleggen.
  • Falsificatie (Popper) — Ik kan uitleggen wat falsificatie volgens Popper inhoudt.
  • Paradigma's (Kuhn) — Ik kan uitleggen wat Kuhn bedoelt met een paradigmawisseling.

• Existentialisme en fenomenologie

  Wijsgerige stromingen en geschiedenis · vwo
  • Existentialisme — Ik kan de kern van het existentialisme uitleggen.
  • Fenomenologie — Ik kan de kern van de fenomenologie uitleggen.
  • Existentialisme versus fenomenologie — Ik kan het verschil tussen existentialisme en fenomenologie benoemen.

• Analytische filosofie en hedendaagse stromingen

  Wijsgerige stromingen en geschiedenis · vwo
  • Analytische filosofie — Ik kan uitleggen waar de analytische filosofie de nadruk op legt.
  • Postmodernisme — Ik kan de kern van het postmodernistische wantrouwen tegen grote verhalen uitleggen.
  • Stromingen ordenen — Ik kan de behandelde wijsgerige stromingen chronologisch en inhoudelijk ordenen.

• Wat maakt iets wetenschap

  Wetenschapsfilosofie · vwo
  • Het probleem van de inductie — Ik kan uitleggen waarom uit waarnemingen geen zekerheid over een algemene wet volgt.
  • Falsifieerbaarheid als grens — Ik kan uitleggen waarom Popper falsifieerbaarheid als grens tussen wetenschap en niet-wetenschap voorstelde.

Zes opgaven uit filosofie op het vwo

Dit zijn opgaven uit de leerlijn zelf; in de app staan er nog 162. Probeer hem eerst, klap dan het antwoord open.

1. 'Piet is een politicus, dus hij is niet te vertrouwen.' Welke impliciete premisse zit hierin?

   • Piet houdt van politiek
   • Alle politici zijn niet te vertrouwen
   • Piet is niet te vertrouwen
   • Politiek is belangrijk
   Antwoord

   Alle politici zijn niet te vertrouwen — Om van 'Piet is politicus' naar 'Piet is niet te vertrouwen' te komen, moet je aannemen dat politici in het algemeen niet te vertrouwen zijn — dat wordt hier niet gezegd, maar wel verondersteld.

2. Wat maakt een filosofisch betoog sterker?

   • Zoveel mogelijk stellingen in één keer poneren
   • Ook de sterkste tegenwerping bespreken en erop reageren
   • Alleen je eigen mening herhalen
   • Vermijden dat er tegenargumenten worden genoemd
   Antwoord

   Ook de sterkste tegenwerping bespreken en erop reageren — Een betoog dat de tegenwerping serieus neemt en weerlegt, is overtuigender dan een betoog dat tegengeluid negeert.

3. Wat is het filosofische probleem van persoonlijke identiteit?

   • Hoe je een paspoort aanvraagt
   • Wat maakt dat je door de tijd heen dezelfde persoon blijft, ondanks alle veranderingen
   • Hoeveel cellen een lichaam heeft
   • Hoe je een identiteitsbewijs herkent
   Antwoord

   Wat maakt dat je door de tijd heen dezelfde persoon blijft, ondanks alle veranderingen — Lichaam, geheugen en karakter veranderen door de tijd — toch noemen we onszelf 'dezelfde persoon'. Filosofen vragen zich af waar die continuïteit in zit.

4. Welk kenmerk wordt van oudsher vaak genoemd om de mens van andere dieren te onderscheiden?

   • Het hebben van een lichaam
   • Het vermogen tot rede/verstand
   • Het eten van voedsel
   • Het hebben van zintuigen
   Antwoord

   Het vermogen tot rede/verstand — Van Aristoteles tot moderne filosofen wordt de rede vaak als onderscheidend kenmerk van de mens genoemd, al is dat omstreden.

5. Wat stelt moreel relativisme?

   • Er bestaat één universele moraal voor iedereen
   • Wat moreel goed of fout is, hangt af van cultuur, tijd of persoon
   • Moraal bestaat helemaal niet
   • Alleen wetten bepalen wat moreel is
   Antwoord

   Wat moreel goed of fout is, hangt af van cultuur, tijd of persoon — Relativisten stellen dat morele overtuigingen variëren en dat er geen neutraal standpunt is van waaruit je kunt zeggen welke cultuur 'gelijk' heeft.

6. Welke positie stelt dat het vermogen om te lijden voldoende is om moreel mee te tellen?

   • Alleen mensen tellen moreel mee
   • Elk wezen dat kan lijden, verdient dat zijn belangen worden meegewogen
   • Alleen huisdieren tellen mee
   • Geen enkel wezen telt moreel mee
   Antwoord

   Elk wezen dat kan lijden, verdient dat zijn belangen worden meegewogen — Deze positie, bekend van onder meer Peter Singer, legt de morele grens bij het vermogen tot lijden, niet bij de soort.

Hoe oefen je dit in Schoolschrift?

1. Volg de lessen per leerdoel

   Elk hoofdstuk bestaat uit zes lessen: één per leerdoel, twee gemengde lessen en een hoofdstuktoets. Voor elk nieuw leerdoel legt de coach eerst uit wat je gaat leren en doet één opgave helemaal voor.

2. Haal de hoofdstuktoets

   Het volgende hoofdstuk gaat open zodra de hoofdstuktoets met minstens 80% gehaald is; wie de stof al kent, kan met één toets vooruitspringen.

3. Blijf herhalen

   Herhaling loopt per leerdoel en blijft binnen dit vak en binnen stof die al langs is gekomen.

Begin met filosofie

Filosofie in andere leerjaren